Door David Israel • 22 oktober 2026

Jeruzalem, 22 oktober 2026 (TPS-IL) — Een studie van de Universiteit van Haifa naar 10.795 oud-Griekse inscripties heeft uitgewezen dat verwijzingen naar religieuze geloften gedurende meer dan een millennium steeds vaker voorkwamen, met duidelijke verschillen tussen regio’s en tussen vereerders van verschillende godheden.

De bevindingen suggereren dat veranderingen in hoe mensen hun religieuze toewijding vastlegden al eeuwen begonnen voordat het christendom dominant werd in het Romeinse Rijk. Regionale verschillen wijzen ook op de rol van culturele interactie bij het vormgeven van religieuze gebruiken in het hele antieke Middellandse Zeegebied.

Het onderzoek, geleid door professor Moshe Blidstein, hoofd van de afdeling Algemene Geschiedenis van de Universiteit van Haifa, onderzocht inscripties daterend van de zesde eeuw v.Chr. tot de zevende eeuw n.Chr. De inscripties waren afkomstig uit een digitale database met meer dan 217.000 Griekse inscripties.

In de zesde eeuw v.Chr. maakte minder dan 9 procent van de toewijdingsinscripties melding van een gelofte. Tegen de vijfde en zesde eeuw n.Chr., toen de meeste overgebleven inscripties christelijk waren, was dat aandeel gestegen tot meer dan 60 procent.

In het hele antieke Middellandse Zeegebied brachten heidenen, joden en christenen geschenken aan godheden, waaronder altaren, lampen en beeldjes. Sommige inscripties die deze offers vergezelden, legden de inlossing vast van een eerdere gelofte, mogelijk gedaan in ruil voor herstel van ziekte, een veilige reis of bescherming voor de familie. Andere drukten bredere verwachtingen uit voor gezondheid en voorspoed.

Blidstein suggereert dat gelovigen steeds meer de nadruk legden op de relatie tussen een belofte en de inlossing ervan. De inscripties kunnen echter niet vaststellen of mensen in de loop van de tijd meer geloften aflegden of dat ze deze simpelweg vaker gingen vastleggen.

De praktijk varieerde ook geografisch. Verwijzingen naar geloften kwamen vaker voor in inscripties uit Klein-Azië, een gebied dat een groot deel van het huidige Turkije beslaat, evenals Syrië en het Land van Israël. Ze waren minder gebruikelijk in een groot deel van het Griekse vasteland en de Egeïsche eilanden.

De regio’s met hogere percentages geregistreerde geloften waren culturele kruispunten waar Griekse tradities interacteerden met die van andere volkeren, waaronder joden en Feniciërs. Veel mensen in deze gemeenschappen namen het Grieks over voor schriftelijke communicatie, wat zorgde voor een gedeelde taal waarin religieuze praktijken konden worden vastgelegd. De bevindingen suggereren dat lokale gewoonten en culturele uitwisseling van invloed kunnen zijn geweest op hoe mensen hun toewijding in Griekse inscripties uitdrukten.

Het onderzoek daagt de veronderstelling uit dat het christendom de verschuiving naar het vaker vastleggen van religieuze geloften in gang heeft gezet. De stijging begon ruim voordat het christendom zich over het Romeinse Rijk verspreidde, hoewel het overwicht aan christelijke inscripties in latere eeuwen het moeilijk maakt om bredere culturele veranderingen te scheiden van de invloed van de nieuwe religie.

Het onderzoek werd gepubliceerd in het collegiaal getoetste tijdschrift PLOS ONE.