Door David Israel • 16 november 2026

Jeruzalem, 16 november 2026 (TPS-IL) — Twee gorilla’s in Safari Ramat Gan zijn gefilmd terwijl ze op elkaar klommen om een “levende ladder” te vormen en zo takken naar beneden te trekken die anders buiten bereik waren, in wat onderzoekers omschrijven als een zeldzaam gedocumenteerd geval van gezamenlijk probleemoplossend gedrag bij de mensapen.

Het gedrag kwam voor het eerst aan het licht in september 2024, toen verzorgers van het Zoölogisch Centrum Tel Aviv-Ramat Gan opmerkten dat de twee vrouwelijke gorilla’s van het park, Amelia en Lisha, rustig schors en bladeren aten van een grote tak die ver buiten hun bereik had gehangen. Het personeel bekeek beelden van de beveiligingscamera’s om te achterhalen hoe die daar terecht was gekomen.

De video toonde hoe Amelia op een rots onder een Peltophorum dubium-boom klom. Lisha voegde zich bij haar en ging stevig op handen en voeten staan. Amelia klom vervolgens op Lisha’s rug, ging rechtop staan en strekte zich uit om een tak af te breken op ongeveer 4,5 meter boven de grond. Een elektrische omheining rond de stam had verhinderd dat de dieren zelf in de boom klommen.

Een tweede video, uit juni 2025, toonde wat onderzoekers een veelzeggend detail noemden. Lisha liep naar Amelia toe en draaide haar rug naar haar toe, klaar om haar gewicht te dragen. Amelia gebruikte geen geweld en probeerde haar zus niet op haar plek te manoeuvreren, en Lisha’s deelname leek vrijwillig.

De onderzoekers interpreteren het patroon als samenwerking, omdat de handelingen van elke gorilla afhingen van die van de ander en gericht leken op hetzelfde directe doel: de tak naar beneden halen.

Het teamwork leidde niet altijd tot een gezamenlijke maaltijd. Verzorgers meldden dat ze na het voorval in 2024 vreedzaam samen aten, maar in de opname van 2025 at Amelia alleen. Volgens de onderzoekers wijst dit erop dat samenwerken om voedsel te bemachtigen en het delen ervan afzonderlijke aspecten van sociaal gedrag zijn. De samenwerking is ook onverwacht, aangezien de zussen in aparte nachtverblijven slapen, elkaar zelden vlooien en gewoonlijk niet veel tijd met elkaar doorbrengen.

De studie kent duidelijke beperkingen. Zij beslaat slechts twee dieren en drie gedocumenteerde gebeurtenissen, en de beelden kunnen niet aantonen of de gorilla’s communiceerden via vocalisaties of subtiele gebaren, of dat ze hun acties van tevoren planden.

“Deze samenwerking keert terug hoewel de twee gewoonlijk weinig genegenheid tonen, en zelfs wanneer het voedsel achteraf niet tussen hen wordt gedeeld,” zei prof. Israel Hershkovitz van de afdeling Anatomie & Antropologie van de Sackler-faculteit der Geneeskunde aan de Universiteit van Tel Aviv. Hij zei dat dergelijk gedrag van belang is voor het onderzoek naar de menselijke evolutie, omdat het een gedeeltelijke verklaring biedt voor hoe vroege mensen overleefden op de savanne: door sociale steun en een hoge mate van samenwerking die kan plaatsvinden zonder taal of planning vooraf.

Michael Levitzky van de Universiteit van Tel Aviv, die de studie initieerde en leidde, zei dat hij meteen wist dat de beelden van groot belang waren. “Toen ik de beelden voor het eerst bekeek, was het me duidelijk dat dit iets buitengewoons was,” zei hij. Lisha, zo merkte hij op, was niet louter een “opstapje” voor haar zus.

“Ze leek actief en gewillig deel te nemen aan het oplossen van het probleem, door op eigen initiatief naderbij te komen en precies op de juiste plek te gaan staan, zonder dat Amelia haar fysiek stuurde,” zei Levitzky. “Dit is het verschil tussen het gebruiken van een ander individu als gereedschap en echte samenwerking.”

Yehonatan Samocha, hoofd van de afdeling Primaten in de safari, zei dat het personeel verheugd was, maar niet verrast. “Soms zegt onze verrassing meer over onze verwachtingen van dieren dan over hun daadwerkelijke capaciteiten,” zei hij. De waarde van de studie ligt er volgens hem in dat zij een wetenschappelijke documentatie biedt van het gedrag dat verzorgers in hun dagelijkse werk zien.

Gorilla’s werden lange tijd als cognitief minder geavanceerd beschouwd dan andere mensapen, merkte Levitzky op. Toekomstige studies met behulp van systematische documentatie en audio-opnamen zouden volgens hem onderzoekers kunnen helpen ontcijferen hoe de dieren coördineren, en wellicht iets onthullen over de wortels van samenwerking bij mensen.

Hershkovitz stelde van zijn kant dat het geringe aantal observaties hun betekenis niet mag overschaduwen. “Ze bieden een venster op het vermogen van gorilla’s om te leren van ervaring, hun handelingen te coördineren en gebruik te maken van elkaar en hun omgeving om een gezamenlijk doel te bereiken,” zei hij.